Saab toont eerste Global Eye-vliegtuig voor Zweden, leger werkt aan eerste gevechtsbrigade

Saab heeft op 15 oktober het eerste Global Eye-vliegtuig gepresenteerd dat Zweden bij het bedrijf bestelde, meldt Saab zelf. Het toestel is bedoeld voor vroegtijdige luchtwaarschuwing en -leiding. Het gaat nu een test- en verificatiefase in, op weg naar de eerste vlucht. Daarna volgt de levering aan materieelinstantie FMV, het Zweedse agentschap dat defensiematerieel aanschaft voor de krijgsmacht. FMV test nieuw materieel voordat het bij de luchtmacht, landmacht of marine in dienst komt, zodat het aan de eisen van de krijgsmacht voldoet. Saab is het Zweedse defensie- en luchtvaartconcern dat ook de Gripen-gevechtsvliegtuigen bouwt, het belangrijkste gevechtsvliegtuig van de Zweedse luchtmacht.

Zo’n vliegtuig vliegt op grote hoogte en fungeert als een rondvliegend radarstation, ver boven het bereik van radarinstallaties op de grond. Het houdt voortdurend bij wat er beneden en in de verre omtrek gebeurt, en geeft dat meteen door aan andere eenheden. Verschillende NAVO-landen gebruiken dit soort toestellen al langer, vaak aangeduid als AWACS. Daarmee bewaken ze een groot deel van het luchtruim zonder op radar vanaf de grond te hoeven vertrouwen. De Zweedse luchtmacht zet voor deze taak tot nu toe nog een ouder en kleiner verkenningstoestel van Saab in. Zweden bestelde in totaal drie Global Eye-toestellen bij Saab, meldt het bedrijf zelf. FMV kocht de eerste twee in 2022, met een optie op nog twee extra. Die order kostte ongeveer 7,3 miljard kronen, met levering gepland voor 2027. In juni 2024 volgde op basis van die optie een derde toestel. Dat kostte ongeveer 2,6 miljard kronen, met levering voorzien tussen 2024 en 2029.

Volgens Saab combineert het Global Eye-systeem actieve en passieve sensoren. Een actieve sensor zendt zelf signalen uit en vangt de weerkaatsing op, een passieve sensor luistert alleen, zonder zelf te verraden waar het toestel zich bevindt. Daarmee spoort het doelen op in de lucht, op zee en op land, op grote afstand, en identificeert het ze. Dat geeft lucht-, zee- en landeenheden volgens de fabrikant het informatieoverwicht dat nodig is om snel te beslissen en effectief op te treden.

Terwijl Saab aan de luchtmachttoestellen werkt, bouwt Zweden ook aan zijn eerste complete gevechtsbrigade, meldt Försvarsmakten, de Zweedse krijgsmacht. Het gaat om de Skaraborgsbrigade (MekB4), gelegerd bij het Skaraborgsregiment in Skövde, een stad in het zuidwesten van het land, in de provincie Västra Götaland. De brigade wordt opgebouwd en ingezet om Zweden zelf en de NAVO-bondgenoten tegen een mogelijke Russische dreiging te verdedigen. Het Skaraborgsregiment is een pantserregiment van de Zweedse landmacht. De landmacht bereidt zich met deze eenheid voor op haar hoofdtaak, de verdediging van NAVO’s oostflank tegen een mogelijke aanval. Met de oostflank bedoelt het bondgenootschap de oostelijke lidstaten van de NAVO, van het hoge noorden tot aan de Zwarte Zee. De brigade trainde eerder dit jaar al wekenlang in Noord-Zweden voor die taak. Volgens het huidige defensiebesluit moet de brigade in 2026 volledig operationeel zijn. Het Zweedse parlement stelt zo’n besluit om de paar jaar vast; het bepaalt waarin het leger investeert, welke eenheden voorrang krijgen en hoe de krijgsmacht zich voorbereidt op haar taken binnen de NAVO.