Drie leerlingen aangehouden om vermoed seksueel misbruik tijdens ontgroening op kostschool in Sigtuna

Drie 18-jarige leerlingen van kostschool Sigtunaskolan Humanistiska Läroverket (SSHL) in Sigtuna zijn aangehouden na een politie-inval op donderdagavond, meldt aanklager Lisa dos Santos van het Zweedse openbaar ministerie (Åklagarmyndigheten). De drie worden verdacht van zware zeden- en geweldsdelicten tegen jongere leerlingen. Ook wederrechtelijke vrijheidsbeperking staat op de tenlastelegging. De vermeende delicten vonden plaats tijdens een ontgroeningsritueel op het schoolterrein. Volgens de aanklager gaat het bij twee van de drie om een zwaar zedenmisdrijf, in combinatie met gekwalificeerde wederrechtelijke dwang. De derde wordt verdacht van mishandeling en wederrechtelijke dwang. Sigtunaskolan is een kostschool in het stadje Sigtuna. Dat is een van de oudste plaatsen van Zweden, niet ver van Stockholm en Uppsala. Leerlingen wonen er ook op het terrein; de school is tegelijk hun thuis tijdens het schooljaar. SSHL staat in Zweden bekend als een van de bekendere kostscholen van het land. Er wonen leerlingen uit heel Zweden intern, en ook leerlingen die van buiten Zweden komen om er hun diploma te halen. De school combineert gewoon middelbaar onderwijs met het dagelijks samenleven van leerlingen van verschillende leeftijden op één terrein. Dat maakt haar anders dan een school waar leerlingen aan het eind van de dag naar huis gaan.

Tijdens het ontgroeningsritueel droegen de betrokkenen bivakmutsen. Drie tot vier leerlingen leidden de vernedering van jongere leerlingen, terwijl andere leerlingen aanmoedigend toekeken. Zulke ontgroeningsrituelen heten in Zweden ook wel nollning: oudere leerlingen wijden er nieuwkomers mee in. Op dit soort Zweedse scholen is dat een jarenlange traditie, die lang gold als vast onderdeel van het begin van het schooljaar. Dat zulke tradities soms doorschieten in vernedering en geweld, is in Zweden al langer onderwerp van discussie. Dat geldt vooral op kostscholen, waar oudere en jongere leerlingen ook buiten de lesuren met elkaar samenleven.

Pedagogiek-onderzoeker Petter Sandgren van Stockholm University bestudeert kostscholen. Hij zegt dat de schoolleiding nu zelf de politie inschakelde, in plaats van de zaak intern af te handelen. Dat is volgens hem een teken dat de ontgroeningscultuur op dit soort scholen afneemt. Hij wijst er wel op dat leerlingen die incidenten melden, daarvoor een hoge sociale prijs betalen. Ontgroening op dit soort kostscholen geeft volgens hem toegang tot een invloedrijke sociale kring. Dat maakt de inzet voor leerlingen extra hoog. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop kostscholen in Zweden hun eigen sociale regels en hiërarchie in stand houden, los van wat er op een gewone middelbare school gebeurt.

De aanklager moet uiterlijk 11 oktober een beslissing nemen over de voorlopige hechtenis van de drie aangehouden leerlingen. Het onderzoek van de Åklagarmyndigheten bevindt zich in een intensieve fase, met meerdere verhoren. De aanklager koppelt verdere details terug via een volgend persbericht, zodra er nieuws is over de hechtenis. In Zweden gaat aan zo’n hechtenisbeslissing eerst een aanhouding door de politie vooraf. Daarna moet de aanklager, binnen een wettelijke termijn, aan de rechter vragen om de verdachte langer vast te houden. Tot die tijd blijven de drie leerlingen in voorarrest. Stemt de rechter daarna in met voorlopige hechtenis, dan kan het onderzoek van de aanklager zich maanden uitstrekken terwijl de verdachten vastzitten.