Vänsterpartiet wijst lezing van Andersson over regeringsplan van de hand

Volgens Vänsterpartiet-vicevoorzitter Ida Gabrielsson (V) klopt het niet dat haar partij bereid zou zijn om als steunpartij buiten een nieuw kabinet te blijven. Vänsterpartiet heeft nooit aangegeven daarover te willen onderhandelen, zei ze, en de eis blijft onveranderd dat de partij met eigen ministers in een rood-groene regering wordt opgenomen.

Gabrielsson reageerde daarmee op een debatartikel van Sociaaldemocraten-leider Magdalena Andersson (S) in de krant Expressen. Andersson herhaalde daarin op vrijdag 14 november haar wens om een kabinet te vormen. Dat kabinet zou bestaan uit Sociaaldemocraten, Centerpartij (C) en Miljöpartiet. Vänsterpartiet zou daarbij de regering in de Rijksdag steunen zonder er zelf in te zitten, schreef Andersson. Centerpartij is een liberale partij met wortels op het platteland; Miljöpartiet is de Zweedse groene partij.

Vänsterpartiet is de linkse partij van Zweden. De partij steunde eerder al vaak begrotingen van een Sociaaldemocratisch kabinet, zonder zelf ministers te leveren. Gabrielsson is vicevoorzitter van de partij. Een rol als steunpartij noemen Zweedse media een stödparti: zo’n partij stemt in de Rijksdag mee voor voorstellen van de regering, zonder zelf in het kabinet te zitten.

Centerpartij werkte in het verleden zowel met linkse als met rechtse blokken in de Rijksdag samen. Partijleider is Elisabeth Thand Ringqvist. Miljöpartiet zat eerder al mee in een Sociaaldemocratisch kabinet.

Het weerwoord van Gabrielsson volgt op een eerdere uitspraak van Andersson. Volgens Andersson (S) ligt een regering van Sociaaldemocraten, Centerpartij en Miljöpartiet al sinds donderdag 13 november binnen bereik. Vänsterpartiet had toen eerder laten weten ook bereid te zijn aan te schuiven bij de onderhandelingen, stelde ze.

Die twee uitspraken van Andersson, over een regering binnen bereik en over Vänsterpartiet als steunpartij, zijn precies waar Gabrielsson zich tegen verzet. Voor Vänsterpartiet staat de eis van volwaardig meeregeren niet ter discussie. Dat blijft zo, ook nu Andersson in het openbaar een andere indruk wekt. Een rol als stödparti zou Vänsterpartiet wel invloed geven op het regeerakkoord, maar geen eigen ministers. Ook krijgt de partij dan geen plek aan de kabinetstafel waar het beleid dagelijks wordt bepaald; dat verschil ligt volgens Gabrielsson aan de kern van het geschil.

Zweden heeft sinds de verkiezingen geen kabinet met een eigen meerderheid in de Rijksdag, het Zweedse parlement. Een regering heeft in de praktijk niet per se een eigen meerderheid nodig. Het is genoeg als ze bij belangrijke stemmingen, zoals over de begroting, op voldoende steun kan rekenen. Om een minister-president te installeren, draagt de Rijksdagvoorzitter een kandidaat voor. Die kandidaat wordt aangewezen zolang de Rijksdag hem niet met een ruime meerderheid afwijst. Precies over wie aan de kabinetstafel mag zitten, lopen Andersson en Gabrielsson nu uit elkaar.

Voor Nederlanders en Belgen in Zweden betekent dit vooral dat de onzekerheid over wie het land de komende tijd bestuurt voortduurt. Dat geldt zolang Sociaaldemocraten en Vänsterpartiet geen overeenstemming bereiken over de vorm van hun samenwerking. Tot die tijd blijft Gabrielssons eis van volwaardig meeregeren het uitgangspunt van Vänsterpartiet. Zonder zo’n akkoord blijft ook onduidelijk of Centerpartij en Miljöpartiet zich bij een kabinet aansluiten, of dat de formatie verder vertraging oploopt.