Zweden presenteert overgangsbegroting zonder partijpolitieke keuzes

Zweden heeft woensdag een overgangsbegroting voor 2027 gepresenteerd, meldt minister van Financiën Elisabeth Svantesson (Moderaterna). Die bevat geen nieuwe partijpolitieke initiatieven of politiek omstreden keuzes. Svantesson stelde de begroting op omdat er na de recente verkiezingen nog geen nieuwe regering is. De begroting bouwt in hoofdzaak voort op de laatst goedgekeurde cijfers, zodat de staat kan blijven functioneren terwijl de kabinetsformatie vordert. Een overgangsbegroting is in Zweden het vangnet voor zo’n periode tussen twee kabinetten: ze houdt de bestaande uitgaven overeind zonder dat een zittend kabinet nieuw beleid doorvoert. Ministeries en uitvoeringsdiensten blijven in die tussentijd gewoon doorwerken op de bestaande regels.

Voor de politie valt de eerder beloofde extra financiering weg. De overgangsbegroting gaat uit van de uitgavenniveaus van 2026 en blokkeert zo de meeste geplande verhogingen van de Tidö-partijen. De Tidö-partijen zijn de coalitie van Moderaterna, Kristdemokraterna, Liberalerna en de steunpartij Sverigedemokraterna, die de afgelopen regeerperiode het beleid bepaalden. Media in Zweden noemen uiteenlopende bedragen van ongeveer 2,8 tot 2,9 miljard kronen aan geplande verhoging die nu wegvalt. Voor de politie betekent dat voorlopig geen extra agenten of materieel boven wat al in de begroting van 2026 stond. De korpsleiding moet dus werken met het personeel en materieel dat er al is, tot een nieuwe regering eigen keuzes maakt.

Defensie en de bijbehorende infrastructuur vormen wel een uitzondering op die terughoudendheid. Die budgetten groeien volgens de regering wel zoals eerder gepland, omdat daarvoor breed parlementair draagvlak bestaat. Ook de uitgaven voor justitie en veiligheid lopen door. Zweden trad enkele jaren geleden tot de NAVO toe, wat voor die brede steun aan hogere defensie-uitgaven een belangrijke reden is. Zo krijgt de Zweedse reclassering- en gevangenisdienst Kriminalvården, die gevangenissen en de reclassering beheert, volgens de regering juist extra geld. De dienst heeft die extra celcapaciteit nodig omdat wetswijzigingen meer plekken vereisen.

Naast de politie treffen bezuinigingen in de overgangsbegroting ook onderzoeksfinanciering, met circa 1,5 miljard kronen minder. Ook de afbouw van zorgwachtlijsten krimpt, met circa 400 miljoen kronen minder, en beroepsopleidingen leveren circa 150 miljoen kronen in. De leeftijdsdrempel voor de arbeidskorting voor ouderen gaat wel omhoog. Belastingwijzigingen moeten wachten tot 2028, ook als er eerder een nieuwe reguliere regering en begroting komen. Wie op kortere wachttijden in de zorg of op fiscale veranderingen rekende, moet dus langer wachten dan gehoopt. Dat raakt ook ziekenhuizen en zorgverleners, die voorlopig met de bestaande capaciteit moeten werken.

De enige echt nieuwe uitgavenpost in de overgangsbegroting is volgens Svantesson 4 miljoen kronen voor de viering van de 50e verjaardag van kroonprinses Victoria volgend jaar. Ze noemt dat redelijk, omdat de prinses maar één keer vijftig wordt. Victoria is de oudste dochter van koning Carl XVI Gustaf en de troonopvolgster van Zweden. Een koninklijk jubileum krijgt in Zweden doorgaans aandacht met officiële recepties en volksfeesten.

Het Zweedse parlement, de Riksdag, stemt op 9 december over het rambeslut, de eerste stap van de begroting voor 2027. Daarna volgt pas de verdere behandeling van de begroting in de vakcommissies van het parlement. Oppositiepartijen kunnen tot 27 november hun eigen begrotingsmoties indienen als alternatief voor de overgangsbegroting.