Andersson wil regering zonder Vänsterpartiet, Zweden blijft zonder kabinet

Sociaaldemocraten-leider Magdalena Andersson (S) zegt een regering te willen vormen met Centerpartij en Miljöpartiet. Vänsterpartiet blijft daarbij als stödparti (steunpartij) buiten het kabinet. Ze maakte dat vandaag bekend op een persconferentie. Ze wil de komende week gebruiken om die combinatie uit te werken. Daarbij spreekt ze de hoop uit dat Vänsterpartiet zich hierover bezint. Centerpartij-leider Elisabeth Thand Ringqvist, bij wie de regeringsbemiddeling eerder al lag, wil eerst de reactie van de Moderaten afwachten. Pas dan maakt ze een keuze.

Rijksdagvoorzitter Andreas Norlén had de sonderingsopdracht voor een nieuwe regering eerder al aan Thand Ringqvist (C) gegeven. Zij wilde zelf geen minister-president worden. Daarvoor ging ze met alle partijleiders in gesprek.

Vänsterpartiet is de linkse partij van Zweden. De partij steunde eerder al vaak begrotingen van een Sociaaldemocratisch kabinet, zonder zelf ministers te leveren. Als stödparti stemt een partij in de Rijksdag mee voor voorstellen van de regering, zonder zelf in het kabinet te zitten. Miljöpartiet is de Zweedse groene partij. Centerpartij is een liberale partij met wortels op het platteland, die zowel met linkse als met rechtse blokken samenwerkte.

Voor wie in Zweden woont, betekent dat vooral dat de onzekerheid over het landsbestuur aanhoudt. Thand Ringqvist (C) zegt dat ze eerst een volledig voorstel wil zien van zowel de Sociaaldemocraten als de Moderaten. Pas dan kiest ze tussen een links-groene of een burgerlijke regering. Ze sluit daarmee vooraf geen van beide richtingen uit, ook niet na Anderssons aanbod van vandaag.

De aankondiging komt kort na een eerdere uitspraak van Andersson. Haar partij gaat in volledige oppositie als er een burgerlijke regering wordt gevormd zonder de Sociaaldemocraten, zei ze toen. Ze zei ook niet te zullen samenwerken of onderhandelen met zo’n kabinet. De Moderaten zijn de grootste partij van het burgerlijke (centrumrechtse) blok in de Rijksdag, onder leiding van Ulf Kristersson. Topmensen van de Moderaten noemden Anderssons uitspraak over volledige oppositie achteraf onserieus. Met haar nieuwe voorstel legt Andersson nu een eigen alternatief op tafel. Dat is iets anders dan alleen een burgerlijke regering af te wijzen.

De Rijksdagvoorzitter leidt de Zweedse Rijksdag. Hij bewaakt de procedure van elke regeringsbildning, los van de politieke standpunten van de partijen zelf. Een Zweedse regering heeft in de praktijk niet per se een eigen meerderheid in de Rijksdag nodig. Het is genoeg als ze bij belangrijke stemmingen, zoals over de begroting, op voldoende gedoogsteun kan rekenen. Precies die rol heeft Andersson nu voor Vänsterpartiet voor ogen. Voor Nederlanders en Belgen in Zweden is vooral de volgende stap van belang. De Rijksdagvoorzitter bepaalt zelf de inhoud en duur van elke sonderingsopdracht, na overleg met de partijleiders. Er geldt geen vaste termijn. Bij een daaropvolgende stemming over een minister-presidentskandidaat is minstens 175 van de 349 Rijksdagleden tegen nodig om die kandidaat af te wijzen. Die stemming moet uiterlijk op de vierde dag na het voorstel plaatsvinden. Krijgt geen van de vier voorgestelde kandidaten voldoende steun, dan moet binnen drie maanden een extra verkiezing worden gehouden. Zweden noemt elke ronde waarin de Rijksdagvoorzitter zo’n kandidaat voordraagt een talmansrunda, naar de Zweedse titel voor de Rijksdagvoorzitter.