Talman verlengt sonderingsopdracht Kristersson, deadline van 10 november vervalt

Rijksdagvoorzitter Norlén, de talman van de Rijksdag, meldt dat hij de sonderingsopdracht van premier Ulf Kristersson verlengt. Hij nam dat besluit vrijdag 6 november, na overleg met Kristersson. Aanleiding was nieuwe informatie van de Centerpartij die dag. Daarmee vervalt de eerder gestelde deadline van 10 november. Wanneer Kristersson wel moet terugkoppelen, maakt de talman later bekend. De talman wijst bij een kabinetsformatie telkens een partijleider zo’n sonderingsopdracht toe. Die peilt dan of er voldoende steun in het parlement is voor een kabinet onder zijn leiding.

Voor wie in Zweden woont of er zaken doet, betekent de verlenging opnieuw langer wachten op duidelijkheid over welke partijen gaan regeren. Een nieuwe harde datum heeft de talman nog niet gegeven. De Centerpartij stelt zelf wel een grens. De partij eist uiterlijk volgende week vrijdag een volledig regeringsvoorstel, zowel van Kristersson als van oppositieleider Magdalena Andersson van de Sociaaldemocraten. Zo’n voorstel moet duidelijk maken welke partijen samen een kabinet vormen en op welk programma, voordat er weer gestemd kan worden.

Kristersson zelf zei vrijdag op een persmoment dat zijn opdracht een stuk minder onmogelijk is geworden. Aanleiding waren de aankondigingen van Sverigedemokraterna en de Centerpartij die dag. Hoe hij zonder samenwerking tussen die twee partijen toch een kabinet in de stijl van de vroegere Alliantie wil vormen, wilde hij nog niet zeggen. Dat bespreekt hij naar eigen zeggen de komende week. Het is 54 dagen na de verkiezingen.

De aankondigingen van vrijdag volgen op berichten dat Sverigedemokraterna zijn eis voor ministersposten in een nieuwe regering overweegt te laten vallen. Volgens bronnen zouden de rechtse partij en de liberale Centerpartij daarbij dichter bij elkaar zijn gekomen. Onder meer over een lager loonvereiste voor arbeidsmigranten. Sverigedemokraterna noemt die berichtgeving zelf onjuist en houdt vast aan zijn eis voor ministersposten. Politicoloog Jonas Hinnfors sluit niet uit dat de Centerpartij naar rechts opschuift. Hij acht het waarschijnlijker dat de partij een kabinet met de linkse Vänsterpartiet toelaat.

Rijksdagvoorzitter Norlén had eerder deze maand al bepaald dat Kristersson de sonderingsopdracht zou krijgen. Dat zou gebeuren zodra de Rijksdag Centerpartij-leider Elisabeth Thand Ringqvist afwees als minister-president van een middenregering met Sociaaldemocraten, Christendemocraten, Groenen en Liberalen. Die opvolging legde hij destijds al vast, nog voor de stemming over Thand Ringqvist. Kristerssons opdracht liep daarbij oorspronkelijk tot 10 november. Rödgroene partijen noemden dat vooruitlopen van de talman toen al ongewoon.

Rijksdagvoorzitter Norlén wijst er zelf op dat de stemming over Thand Ringqvist de eerste over een minister-president in deze zittingsperiode was. Hij koppelt sonderingsopdrachten bewust aan geplande stemmingen. Dat moet druk op de formatie houden, een aanpak die hij ook volgde bij de kabinetsformatie van 2018-2019. Destijds waren drie stemmingen nodig voordat er een meerderheid ontstond. Door de koppeling aan stemmingen blijft de druk op Kristersson en Andersson ondertussen bestaan, ook al ligt er geen nieuwe harde einddatum van de talman zelf. Voorlopig is de volgende concrete datum uiterlijk volgende week vrijdag, als de Centerpartij het volledige regeringsvoorstel van Kristersson en Andersson verwacht.