Zweden vrezen dat Trump na verlies Amerikaanse verkiezingsuitslag zal aanvechten

Media in Zweden melden dat velen vrezen dat president Trump de verkiezingsuitslag van 3 november zal aanvechten als hij verliest. Amerikaanse verkiezingsfunctionarissen vrezen dat Trump zijn aanvallen op de veiligheid van het verkiezingssysteem daarvoor zal gebruiken. Daarmee zou hij de legitimiteit van de uitslag kunnen betwisten. Die vrees leeft nadat zijn regering Europese verkiezingswaarnemers heeft geweerd. Ook heeft zijn regering geprobeerd het stemmen per post te beperken.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) begon in 2002 met het observeren van Amerikaanse federale verkiezingen. Voor het eerst sinds toen laat de regering van Trump voor de stembusgang van 3 november geen waarnemers van de organisatie toe. Een Zweedse parlementaire delegatie van acht leden, die via de OVSE normaal had meegedaan, kan daardoor niet als officiële waarnemer optreden. De OVSE stuurt normaal waarnemersmissies naar lidstaten om te controleren of een verkiezing vrij en eerlijk verloopt, ook naar de Verenigde Staten. Die waarnemers volgen onder meer hoe stembureaus werken en hoe stemmen worden geteld. Ook kijken ze of kiezers en partijen gelijk worden behandeld en zetten ze hun bevindingen in een openbaar rapport.

Het besluit is een duidelijke afwijking van een gevestigde democratische praktijk, volgens OVSE-voorzitter Pons. Pere Joan Pons is de huidige voorzitter van de parlementaire assemblee van de OVSE. Pons stelt dat de Verenigde Staten zich daarmee niet houden aan het Kopenhagen-document uit 1990. Daarin spraken OVSE-landen af internationale verkiezingswaarnemers toe te laten. Dat document is een akkoord tussen de OVSE-lidstaten over democratische rechten en vrije, eerlijke verkiezingen. Het werd gesloten na het einde van de Koude Oorlog. Het geldt als een van de belangrijkste afspraken binnen de OVSE over verkiezingswaarneming. De organisatie heeft echter geen eigen bevoegdheid om een lidstaat tot naleving te dwingen, en moet het zo stellen met politieke druk vanuit de andere lidstaten.

Zonder waarnemers van de OVSE ontbreekt voor deze verkiezingen het onafhankelijke verslag van de organisatie. Dat verslag kan twijfels over de gang van zaken bij het stemmen normaal wegnemen of juist bevestigen. Een dergelijk verslag komt doorgaans pas enige tijd na de verkiezingsdag uit. De waarnemers verwerken dan eerst hun bevindingen uit alle bezochte deelstaten, voordat ze die in het eindrapport zetten. Dat raakt direct aan de vrees die nu in Zweden en de rest van Europa leeft. Men vreest vooral hoe Trump zal reageren als de uitslag tegen hem uitvalt. De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, waarbij het hele Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat wordt gekozen, zijn op 3 november 2026.